Article Index
Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΕΛ ΑΛΑΜΕΙΝ.
Πέντε εβδομάδες μετά από την επίθεση στην Αλάμ Χάλφα, η δύναμη της 8ης Στρατιάς σε άρματα προσέγγισε τα 1.350, ανάμεσα στα οποία και τα αμερικανικά Σέρμαν και περίπου 1.000 πυροβόλα ήταν διαθέσιμα για την επερχόμενη μάχη.
Ο Μοντγκόμερυ σχεδίασε μια στατική μάχη, με σκοπό σε πρώτη φάση να «διαβρώσει» την εχθρική δύναμη και σε δεύτερη φάση να το μέτωπο. Ο Ρόμμελ, σοβαρά άρρωστος, βρισκόταν για θεραπεία στην Γερμανία και την θέση του είχε πάρει ο Στρατηγός Στούμε.
Η συντριπτική βολή πυροβολικού, που σήμανε την αρχή της επίθεσης, άρχισε στις 21:40 το βράδυ της 23 Οκτωβρίου 1942 και η νύχτα σκίστηκε από τις βροντές του φράγματος πυρός στις εχθρικές θέσεις. Οι βρετανικές μονάδες μηχανικού και πεζικού κινήθηκαν στις 23:00 υπό το εχθρικό πυρ, οι σκαπανείς κατάφεραν και άνοιξαν διαδρόμους στα πρώτα εχθρικά ναρκοπέδια, αλλά οι αμυνόμενοι συγκέντρωσαν τα πυρά κάθε διαθέσιμου όπλου τους σε αυτούς και γρήγορα έγινε φανερό ότι τα επόμενα ναρκοπέδια δεν θα εκκαθαρίζονταν στην διάρκεια της νύκτας. Στο νότο, οι Ελεύθεροι Γάλλοι επιτέθηκαν στις 02:30 το πρωί και με την υποστήριξη πυροβολικού κατόρθωσαν να προωθηθούν και να αποκτήσουν τον έλεγχο ενός υψιπέδου που ήλεγχε το σύνολο του μετώπου, αλλά μια εχθρική αντεπίθεση με άρματα τους απώθησε από τις θέσεις που είχαν καταλάβει.
Η επίθεση του πεζικού ξανάρχισε τη νύχτα της 24ης/25ης Οκτωβρίου, εξασφάλισε γρήγορα ένα προγεφύρωμα μέσα στο δεύτερο εχθρικό ναρκοπέδιο, αλλά γρήγορα καθηλώθηκε σε αυτό από τα εχθρικά πυρά, ενώ οι προσπάθειες του μηχανικού να ανοίξει διαδρόμους για τα άρματα αποδείχθηκαν εξαιρετικά αργές και δαπανηρές σε απώλειες. Τα άρματα της 7ης ΤΘΜ που προωθήθηκαν γρήγορα σε αυτούς, αναχαιτίστηκαν από αντιαρματικά πυρά.
Την επόμενη ημέρα, 25η Οκτωβρίου, η επίθεση στο νότο διακόπηκε και στη διάρκεια της νύχτας η 7η ΤΘΜ αποσύρθηκε από το μέτωπο και κινήθηκε στα βόρεια, έτσι ώστε να είναι έτοιμη να κινηθεί από κοινού με τις δυνάμεις της 1ης ΤΘΜ, στο ρήγμα του μετώπου που θα πετύχαινε το πεζικό και να καταδιώξει τον εχθρό.
Ο Ρόμμελ, ύστερα από προσωπική εντολή του Χίτλερ, επέστρεψε στη Αφρική το βράδυ της 25ης Οκτωβρίου και διαπίστωσε ότι οι μονάδες του είχαν υποστεί βαριές απώλειες και τα καύσιμα που είχε στην διάθεση του επαρκούσαν μόνο για τρεις ημέρες μάχης. Το μόνο που του έμενε ήταν να υποχωρήσει από τις στατικές θέσεις που κρατούσαν τα στρατεύματα του, αλλά ο Χίτλερ απαγόρευσε κάθε υποχώρηση με αποτέλεσμα οι Βρετανοί με την συντριπτική υπεροχή που διέθεταν στο έδαφος και στον αέρα να αποδεκατίσουν τις ιταλικές και γερμανικές μονάδες που παρέμεναν στις αμυντικές θέσεις τους.
Το Αφρικα Κόρπ, λειτουργώντας ως πυροσβέστης στην προσπάθεια να εμποδίσει κάθε εχθρική διείσδυση στην γραμμή του μετώπου, σπατάλησε τα λιγοστά καύσιμα και πυρομαχικά του και έχασε τα περισσότερα άρματα του από το πυρ του πυροβολικού, των εχθρικών αρμάτων και των προσβολών της Αεροπορίας της Ερήμου, που είχε αποκτήσει την απόλυτη αεροπορική υπεροχή στο πεδίο της μάχης. Στις 3η Νοεμβρίου το ασθενές μέτωπο του Άξονα ήταν έτοιμο να διαρραγεί.
Εκείνη η νύχτα ξεκίνησε η δεύτερη φάση της επίθεσης του Μοντγκόμερυ, με το πεζικό να διευρύνει τους διαδρόμους στα ναρκοπέδια και τα ρήγματα στο εχθρικό μέτωπο και τα άρματα της 1ης και 7ης ΤΘΜ να ακολουθούν. Μέχρι το πρωί της 4ης Νοεμβρίου είχε επιτευχθεί η πλήρης διάσπαση του μετώπου και τα άρματα άρχισαν να προωθούνται προς το βορρά για να αποκόψουν την εχθρική υποχώρηση.
Νωρίς το απόγευμα της 4ης Νοεμβρίου, οι Βρετανοί με την ισχυρή υποστήριξη πυροβολικού και αεροπορίας, υποχρέωσαν τα άρματα της Μεραρχίας Αριέτε, αυτά της Λιτόριο και τα λιγοστά της 15ης ΤΘΜ σε υποχώρηση. Το βράδυ της ίδιας μέρας το Αφρικα Κόρπ είχε μείνει με 30 άρματα και την επόμενη μέρα άρχισε η υποχώρηση των δυνάμεων του Άξονα προς τα δυτικά, υπό την απηνή καταδίωξη του από την αεροπορία. Οι πεζοπόρες δυνάμεις και ειδικά οι Ιταλικές μεραρχίες πεζικού που δεν διέθεταν τροχοφόρα, υποχρεώθηκαν να παραδοθούν.
ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ.
Οι Βρετανοί πίστεψαν ότι σύντομα θα ήταν σε θέση κινούμενοι από το εσωτερικό της ερήμου να αποκόψουν την υποχώρηση των στρατευμάτων του Άξονα που υποχωρούσαν κατά μήκος της παραλιακής οδό, αλλά μια ξαφνική νεροποντή στις 6 Νοεμβρίου μετέτρεψε την έρημο σε τέλμα και η καταδίωξη επιβραδύνθηκε. Το Αφρικα Κόρπ έχοντας μείνει με είκοσι άρματα κατάφερε να φτάσει στο Σολλούμ στα σύνορα Αίγυπτου-Λιβύης. Όταν στις 8 Νοεμβρίου ο Ρόμμελ πληροφορήθηκε για την απόβαση των Αγγλοαμερικανών στις γαλλικές κτήσεις στην Β.Αφρική και έχοντας πλέον να αντιμετωπίσει ένα διμέτωπο αγώνα, αποφάσισε να αποσυρθεί άμεσα και όσο το δυνατόν δυτικότερα για να μειώσει στο ελάχιστο τις γραμμές εφοδιασμού του.
Η 8η Στρατιά κατέλαβε το Τομπρούκ στις 13 Νοεμβρίου1942, στις 20 Νοεμβρίου τη Βεγγάζη και στις 23 Ιανουαρίου του 1943 την Τρίπολη, όπου διέκοψε την καταδίωξη για την ανασυγκρότηση και τον ανεφοδιασμό των δυνάμεων της. Οι δυνάμεις του Άξονα μέχρι τις 4 Φεβρουαρίου είχαν αποσυρθεί πίσω από την γραμμή Μάρεθ, μια σειρά οχυρών που οι Γάλλοι είχαν κατασκευάσει στα σύνορα Λιβύης-Τυνησίας.
Ο Ρόμμελ, αφού ενισχύθηκε και συγκέντρωσε τις δυνάμεις του, στράφηκε κατά των Αμερικανικών δυνάμεων στην Τυνησία και στις 14 Φεβρουαρίου τις υποχρέωσε να αποσυρθούν από τη διάβαση του Φαίντ προς την διάβαση του Κασερίν, όπου διηύθυνε προσωπικά την επίθεση που διέσπασε τις αμερικανικές γραμμές και έτρεψε τους αντιπάλους του σε άτακτη υποχώρηση. Οι Αμερικανοί υπέστησαν βαριές απώλειες σε άνδρες και εγκατέλειψαν στο πεδίο της μάχης άρματα, πυροβόλα και αντιαρματικά όπλα.
Τρεις ημέρες αργότερα, στις 23 Φεβρουαρίου, η έλλειψη εφοδίων και οι σφοδροί βομβαρδισμοί της Συμμαχικής Αεροπορίας υποχρέωσαν το Ρόμμελ να αποσυρθεί και οδήγησε τις δυνάμεις του στη γραμμή Μάρεθ για να αντιμετωπίσει και πάλι την 8η Στρατιά. Ο Μοντγκόμερυ απέκρουσε την επίθεση του Ρόμμελ και σε ένα αγώνα τριβής που ακολούθησε, χάρη στην υπεροπλία του σε ξηρά και αέρα, αποδυνάμωσε τις δυνάμεις του Άξονα. Ο Ρόμμελ εισηγήθηκε στον Χίτλερ την εκκένωση της Αφρικής για να διασώσει τα εμπειροπόλεμα στρατεύματα που είχαν απομείνει, αλλά ο τελευταίος αρνήθηκε.
Στις 9 Μαρτίου 1943 ο Ρόμμελ αποχώρησε από την Αφρική και την θέση του πήρε ο Στρατηγός φον Αρνιμ.
Στις 20 Μαρτίου, η 8η Στρατιά διέσπασε τη γραμμή Μάρεθ και κινήθηκε βόρεια, ενώ οι Αγγλοαμερικανοί επιτέθηκαν από τα δυτικά.
Η 1η Συμμαχική Στρατιά και η 8η Βρετανική Στρατιά επανέλαβαν τις συντονισμένες επιθέσεις τους και στις 13 Μαΐου οι Γερμανοιταλικές δυνάμεις στην Τυνησία κατέθεσαν τα όπλα. Πάνω από διακόσιες πενήντα χιλιάδες άνδρες οδηγήθηκαν στα στρατόπεδα αιχμαλώτων στον Καναδά και στις ΗΠΑ.
Οι συνολικές απώλειες ξεπέρασαν αυτές των Γερμανών στο Στάλινγκραντ.
Ο Τσώρτσιλ στη διάσκεψη της Καζαμπλάνκα αναφέρθηκε στην νίκη των Συμμάχων στη Βόρεια Αφρική, "όχι ως την αρχή του τέλους, αλλά ως το τέλος της αρχής" της τελικής νίκης.
