Κατ' αρχήν μια απάντηση στην τελευταία ερώτηση: το βιβλίο δεν το λες "μοντελιστική αναφορά" αφού ο σκοπός του δεν ήταν τέτοιος. Και πως θα μπορούσε να είναι, όταν όλοι ξέρουμε την κατάσταση των εκτός ενεργείας αεροσκαφών στην Ελλάδα. Τα "διατηρημένα" είναι συνήθως βαμμένα με ότι χρώμα βρέθηκε πρόχειρο και χωρίς να έχουν σχέση με το πως πετούσαν, ενώ τα "παρατημένα" τα έχει φάει ο ήλιος σε βαθμό που δύσκολα αναγνωρίζει κανείς ακόμη και την ταυτότητά τους για κάποια από αυτά (serial). Παρόλα αυτά, καθαρά προσωπική άποψη, είναι ότι ένα έμπειρο μάτι μπορεί να εντοπίσει ακόμη και μοντελιστικού ενδιαφέροντος πληροφορίες σε αυτό το βιβλίο. Αεροπλάνα χωρίς θυρίδες που μόνο τεχνικοί έχουν δει ανοιχτές, Τ-33 με το ρύγχος ή το πίσω μέρος να έχει αφαιρεθεί και αεροσκάφη που λόγω διαφόρων καταστροφών έχει αποκαλυφθεί ο "σκελετός" τους (δομή του αεροσκάφους). Κάποιοι λάτρεις λοιπόν των "χειρουργικών" επεμβάσεων σε μοντέλα, ίσως βρουν ενδιαφέρον υλικό σε μερικές από τις 600+ φωτογραφίες.
Ας μην μείνουμε όμως στη μοντελιστική κριτική του βιβλίου, γιατί πραγματικά θα το αδικούσαμε. Θυμάμαι όταν συζητούσαμε με τον Θέμη την ιδέα του για ένα τέτοιο εγχείρημα, να θεωρώ σχεδόν αδύνατον να βρει κάποιον να την υλοποιήσει (εκδόσει δηλαδή). Ο λόγος, πολύ απλά, ότι αν και προσωπικά σαν ιδέα με ενθουσίαζε, υπολόγιζα ότι οι "τρελλοί" που θα ενδιαφέρονταν για ένα τέτοιο θέμα δεν θα ξεπερνούσαν τους 100-200 στην Ελλάδα. Όμως τελικά αν κάτι το θέλεις πολύ και το πιστέψεις, μπορείς να κάνεις θαύματα. Και η ιστορία αυτού του βιβλίου αποτελεί το καλύτερο παράδειγμα για αυτό. Ο Θέμης κατόρθωσε με πολύ προσωπική δουλειά καταρχήν να μαζέψει μεγάλο μέρος του υλικού που χρειαζόταν, αλλά επίσης να κάνει μια ομάδα ένα μεγάλο μέρος των παραπάνω "τρελλών" και να κατορθώσει το φαινομενικά ακατόρθωτο. Εν μέσω κρίσης, πραγματικά φαντάζει θαύμα το ότι στην Ελλάδα δημιουργήθηκε το καλύτερο και πιο ολοκληρωμένο βιβλίο του είδους του παγκοσμίως (δεν είναι υπερβολή αυτό, απλά η πραγματικότητα). Και το μυστικό είναι απλό. Δεν πρόκειται για προσπάθεια που είχε ως σκοπό το κέρδος, αλλά βασικό οδηγό την αγάπη για τα αεροπλάνα και την ιστορία της ΠΑ. Και αν καταφέρει να αποδείξει ότι οι τρελλοί που ενδιαφέρονται για τα "παλιοσίδερα" είναι τελικά περισσότεροι από τους αρχικούς μου υπολογισμούς, ή αποτελέσει το έναυσμα για να αρχίσουν να ενδιαφέρονται περισσότεροι για αυτά, τότε νομίζω ότι θα έχει πετύχει τον στόχο του.
