Αποδίδοντας με ακρίβεια το χρώμα στη μοντελιστική φωτογραφία
Μια πρώτη προσέγγισηΣτη μοντελιστική φωτογραφία η σωστή απόδοση του χρώματος είναι μια πάρα πολύ σημαντική υπόθεση. Καθώς ο μοντελιστής έχει καταβάλει κόπο τόσο στην έρευνα όσο και στο βάψιμο ώστε να ανταποκρίνονται τα χρώματα στην πραγματικότητα, η φωτογραφία θα πρέπει κατά το δυνατό να μην προδώσει αυτό το αποτέλεσμα. Στο παρόν άρθρο θα προσπαθήσω να εξηγήσω τις βασικές αρχές και ορισμένες τεχνικές ώστε να αποφεύγονται τα μεγάλα λάθη απευθυνόμενος περισσότερο στους μοντελιστές με καθόλου ή λίγες γνώσεις φωτογραφίας αλλά ελπίζοντας να φανούν χρήσιμα και σε όσους είναι περισσότερο εξοικειωμένοι.
Μια πρώτη προειδοποίηση είναι ότι γενικότερα στην φωτογραφία η σωστή απόδοση του χρώματος είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση που συχνά αποδεικνύεται ματαιοπονία, ιδίως αν δεν υπάρχει ιδιαίτερα εξειδικευμένος εξοπλισμός. Επιπλέον, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από αυτό που παρουσιάζει ο φωτογράφος (ψηφιακό αρχείο ή τυπωμένη φωτογραφία) αλλά και από τις συνθήκες θέασης, τις οποίες δεν μπορεί να ελέγξει, δηλαδή κυρίως τις ρυθμίσεις της οθόνης του θεατή. Δηλαδή, ακόμη και αν έχουμε μια φωτογραφία με τέλεια απόδοση των χρωμάτων, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα τα δει σωστά κάποιος τρίτος που θα τα δει σε μια οθόνη που δεν είναι άψογα ρυθμισμένη με ειδικά εργαλεία (monitor calibrator ή «καλιμπραριστήρι). Η ίδια φωτογραφία θα φαίνεται διαφορετικά σε τρεις διαφορετικές αρρύθμιστες οθόνες (αλλά θα φαίνεται το ίδιο σωστά σε τρεις σωστά ρυθμισμένες οθόνες). Το πρόβλημα είναι ότι γενικά οι οθόνες δεν είναι καλιμπραρισμένες.Και βεβαίως, δεν βλέπουν όλα τα μάτια το ίδιο καλά (
εδώ μπορείτε να κάνετε ένα τεστ για να δείτε πόσο καλά διακρίνετε τα χρώματα).
Με απλά λόγια, το πρόβλημα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε είναι πώς μπορούμε να τραβήξουμε μια φωτογραφία και να πάρουμε τα χρώματα που βλέπουμε στο πραγματικό μοντέλο. Πρέπει να τονιστεί ότι προϋπόθεση για μια σωστή φωτογραφία είναι η σωστή φωτομέτρηση, δηλαδή να μην είναι η φωτογραφία μας ούτε πολύ σκοτεινή ούτε πολύ φωτεινή. Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι αν και το photoshop ή κάποιο άλλο πρόγραμμα επεξεργασίας φωτογραφιών μπορεί να κάνει θαύματα στο θέμα τόσο της φωτομέτρησης όσο και της ισορροπίας λευκού, η σωστή λήψη προσφέρει μια πολύ καλύτερη βάση για την επεξεργασία μετά την λήψη (post-production). Και βεβαίως ο καλός φωτισμός είναι αναντικατάστατος.
Λίγη θεωρία (ενδεχομένως με μερικές «ανακρίβειες» για απλοποίηση): το φως έχει διαφορετικό χρώμα ανάλογα με τη θερμοκρασία του, που μετριέται σε βαθμούς Κέλβιν. Όσο πιο υψηλή είναι η θερμοκρασία του φωτός τόσο πιο μπλε είναι, όσο πιο χαμηλή τόσο πιο πορτοκαλοκόκκινο και κάπου ενδιάμεσα είναι λευκό. Το ηλιακό φως και το φλας είναι λευκό, οι ηλεκτρικοί λαμπτήρες δίνουν πορτοκαλοκόκκινο φως ενώ το φως της συννεφιάς μπλεδίζει. Το μάτι μας μέσω του εγκεφάλου διορθώνει την ισορροπία λευκού και έτσι βλέπει το λευκό ως λευκό κάτω από όλες τις συνθήκες φωτισμού (εννοείται εντός κάποιων ορίων). Τα φιλμ χωριζόντουσαν σε δύο κατηγορίες: για ηλιακό φως/φλας (φιλμ γενικής χρήσεως) ή για λάμπες πυρακτώσεως tungsten (συγκεκριμένης θερμοκρασίας για επαγγελματικές λήψεις σε στούντιο με τις συγκεκριμένες λάμπες και όχι φλας). Για αυτό όταν τραβούσαμε φωτογραφία νύχτα μέσα στο σπίτι με αναμμένες τις λάμπες όλα έβγαιναν κάπως πορτοκαλί. Στις ψηφιακές μηχανές μπορούμε να το ρυθμίσουμε για ένα αρκετά μεγάλο εύρος θερμοκρασίας φωτός (ή να αφήσουμε την μηχανή να το υπολογίσει αυτόματα) και να πάρουμε σωστά χρώματα.
Το στήσιμο Είναι πολύ βασικό να έχουμε, πρώτον, αρκετό φως, δεύτερον, φως χωρίς έντονες σκιές και, τρίτον, φως γνωστής θερμοκρασίας. Επιπλέον δεν πρέπει να έχουμε φόντο με έντονα χρώματα που να προκαλούν χρωματιστές αντανακλάσεις (αν έχω ένα πράσινο φόντο δεξιά, το λευκό φως θα ανακλαστεί σε αυτό και θα «βάψει» πράσινο την πλευρά του μοντέλου που είναι κοντά σε αυτό). Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να προτιμούμε να χρησιμοποιούμε είτε λευκό φόντο είτε (αν το μοντέλο μας έχει αρκετό άσπρο, όπως σε μια χειμερινή παραλλαγή) ένα σκούρο ουδέτερο γκρι. Εναλλακτικά μπορούμε να χρησιμοποιούμε κάποιο φόντο που να μοιάζει με το θέμα μας (για παράδειγμα, μου αρέσει το μπεζ του χαρτονιού συσκευασίας που ταιριάζει με ερημικές ή και olive drab παραλλαγές) και πρέπει να αποφεύγουμε τα ψεύτικα έντονα μπλε ή πράσινα, που χρησιμοποιούνται από παρεξήγηση. Συνήθως βάζουμε ένα έντονο μπλε ή πράσινο όταν θέλουμε να ξακρίσουμε μετά τη φωτογραφία στο photoshop για να βάλουμε ένα άλλο φόντο με μοντάζ μιας φωτογραφίας. Το έντονο μπλε ή πράσινο πρέπει να μην υπάρχει στο μοντέλο μας και δίνει τη δυνατότητα να το επιλέξουμε με το εργαλείο του σταγονόμετρου και να πατήσουμε delete ώστε να το αφαιρέσουμε (ελπίζω να έγινα κατανοητός). Σε κάθε άλλη περίπτωση, τέτοιο φόντο προκαλεί πολλά προβλήματα. Η λήψη στο ηλιακό φως ή με φλας συνήθως λύνει τα προβλήματα του σωστού χρώματος αλλά συνοδεύεται από έντονες σκιές που δείχνουν άσχημες αλλά και κρύβουν μέρος του θέματος. Δύο πορτατίφ ίσης ισχύος από αριστερά και δεξιά και ελαφρώς προς τη μεριά μας είναι μια πολύ καλή λύση. Αν μάλιστα βάλουμε και μπροστά τους ένα ρυζόχαρτο ή μια χαρτοπετσέτα ώστε να βγαίνει διάχυτο το φως είναι ακόμη καλύτερα.
Η φωτομέτρηση Μια σωστή φωτομέτρηση προσφέρει μια καλή βάση για τα υπόλοιπα. Οι σύγχρονες μηχανές τα καταφέρνουν αρκετά καλά σε αυτόν τον τομέα αλλά ο σίγουρος τυφλοσούρτης είναι ο εξής: τοποθετούμε ένα πραγματικά λευκό χαρτόνι εκεί που θα τοποθετήσουμε το θέμα μας, ανάβουμε τα φώτα μας (π.χ. τα δύο πορτατίφ) αν χρησιμοποιούμε τεχνητό φως και κάνουμε φωτομέτρηση υπερεκθέτοντας κατά 2 ή 2,5 stop (συνήθως το βρίσκουμε ως EV +2 στις ρυθμίσεις της μηχανής). Στη συνέχεια κάνουμε μια λήψη (συνήθως θα χρειαστεί να απενεργοποιήσουμε το autofocus γιατί δεν θα μπορεί να εστιάσει σε ένα λευκό χαρτί) έτσι ώστε όλο το σκόπευτρο να βλέπει μόνο το λευκό χαρτί και κρατούμε την φωτογραφία στην κάρτα γιατί θα τη χρησιμοποιήσουμε για το white balance, ενώ παράλληλα σημειώνουμε τις ενδείξεις ISO, διάφραγμα και ταχύτητα που χρησιμοποίησε η μηχανή μας. Αφαιρούμε το χαρτί και τοποθετούμε το μοντέλο μας. Κάνουμε λήψη με χειροκίνητη ρύθμιση χρησιμοποιώντας τις ενδείξεις ISO, διάφραγμα και ταχύτητα της πρώτης λήψης. Λογικά θα πρέπει να έχουμε μια σωστή φωτογραφία από πλευράς φωτομέτρησης (ούτε πολύ φωτεινή ούτε πολύ σκοτεινή) αν και τα χρώματα είναι κατά πάσα πιθανότητα λάθος.
Η ισορροπία λευκού Οι ψηφιακές μηχανές τα καταφέρνουν αρκετά καλά στην εύρεση της σωστής ισορροπίας λευκού αλλά όχι πάντα. Αν έχουμε κελβινόμετρο (το θεωρώ απίθανο, ούτε εγώ έχω), μετρούμε τη θερμοκρασία του φωτισμού μας και την τοποθετούμε χειροκίνητα. Αν δεν έχουμε, πάμε στη ρύθμιση custom white balance (ή κάπως έτσι, ανάλογα την ονομασία που δίνει η κάθε εταιρεία φωτογραφικών μηχανών). Στη συνέχεια μας ζητάει να επιλέξουμε μια φωτογραφία οπότε επιλέγουμε αυτή με το λευκό χαρτί. Κάνουμε μια λήψη το θέμα μας και τώρα θα πρέπει να είναι σωστή και η φωτεινότητα αλλά και τα χρώματα. Βεβαίως, όπως προειδοποίησα στην αρχή, ενδέχεται να βλέπετε τα χρώματα λάθος στην οθόνη σας και να φταίει αυτή, αλλά αν μου στείλετε τη φωτογραφία στη δική μου (που είναι καλιμπραρισμένη σε επίπεδο enthusiast αλλά όχι professional) θα τη δω σωστά.
Post-production Στο photoshop ή άλλο πρόγραμμα επεξεργασίας μπορώ να πειράξω τα χρώματα εντός κάποιων ορίων μετά τη λήψη ώστε να φαίνονται πιο σωστά. Μάλιστα αν χρησιμοποιήσω αρχεία raw αντί για jpg τα πράγματα είναι ακόμη καλύτερα. Αλλά, όπως είπαμε, τίποτα δεν αντικαθιστά τη σωστή λήψη.
Συμπέρασμα Η πρώτη προσέγγιση είναι να χρησιμοποιήσω ηλιακό φως ή φλας ώστε να έχω σωστά χρώματα αλλά με τον κίνδυνο πάντα να έχω ιδιαίτερα άσχημες σκιές που ίσως κρύβουν και μέρος του θέματος. Η δεύτερη προσέγγιση είναι να ρυθμίσω το custom white balance, διαδικασία που θέλει λίγο διάβασμα και λίγη εξάσκηση. Η τρίτη είναι να διορθώσω το αποτέλεσμα μετά τη λήψη (post-production). Το σωστό φόντο και ο διάχυτος φωτισμός βοηθούν πολύ το τελικό αποτέλεσμα.
Διευκρινήσεις, απορίες και πιο ειδικά θέματα μπορούν να εμπλουτίσουν αυτό εδώ το thread.
