Στις αρχές του 1937 ένα ιαπωνικό μονοπλάνο καταδιωκτικό έκανε την εμφάνισή του στους ουρανούς της Κίνας, το μικρό Mitsubishi A5M. Γρήγορα έδειξε απόλυτη υπεροχή απέναντι στα διπλάνα των αντιπάλων και κέρδισε την υπεροχή στους κινέζικους ουρανούς.
To Mitsubishi A5M
Η επιτυχία αυτή ήταν που έκανε το Ιαπωνικό ναυτικό να αναζητάει, σχεδόν με την ένταξη του τύπου σε υπηρεσία, έναν αντικαταστάτη με πολύ μεγαλύτερες δυνατότητες. Ετσι το Μάϊο του 1937 εξέδωσε την προδιαγραφή 12-Shi και την έστειλε στις εταιρείες Nakajima και Mitsubishi. Τον Οκτώβριο του ίδιου έτους και με βάση τις αναφορές για τη δράση του Α5Μ που έφταναν από την Κίνα έκανε αλλαγές και τελικά η προδιαγραφή ζητούσε ένα αεροπλάνο το οποίο θα έπρεπε να έχει:
- Ταχύτητα 500Km/h στα 4000m.
- Ανάβαση στα 3000m σε 3.5min.
- Διάρκεια πτήσης 2h με κανονική ταχύτητα και 6-8h με οικονομική ταχύτητα και εξωτερική δεξαμενή καυσίμων.
- Οπλισμό 2 πυροβόλα των 20mm και 2 πολυβόλα των 7.7mm.
- Δυνατότητα μεταφοράς 2 βομβών των 30Kgr ή 2 των 60 Kgr.
- Συσκευή ασυρμάτου και όργανα ραδιοναυτιλίας.
- Εκπέτασμα οχι μεγαλύτερο των 12m για χρήση στους ήδη υπάρχοντες ανελκυστήρες των αεροπλανοφόρων.
Η Nakajima δήλωσε πως οι προδιαγραφές ήταν εξωπραγματικές και αποσύρθηκε αλλά ο Jiro Horikoshi, αρχισχεδιαστής της Mitsubishi, είχε την άποψη οτι μπορούσε να κατασκευαστεί το ζητούμενο αεροσκάφος οπότε το συμβόλαιο ανατέθηκε στην Mitsubishi και άρχισε ο σχεδιασμός.
Για να επιτευχθούν οι προδιαγραφές τα πάντα σχεδιάστηκαν με γνώμονα τον περιορισμό του βάρους. Ενα νέο είδος ντουραλουμινίου, το άκρως απόρρητο τότε Τ-7178, αναπτύχθηκε και οτιδήποτε μπορούσε να αυξήσει το βάρος χωρίς να είναι απολύτως απαράιτητο για την πτήση αφαιρέθηκε. Θωράκιση, αυτοφρασσόμενες δεξαμενές καυσίμου, αφαιρούμενες πτέρυγες, όλα όσα για τους δυτικούς ήταν άκρως απαραίτητα για ένα καταδιωκτικό απλά δεν υπήρχαν στο A6M. Η πτέρυγα σχεδιάστηκε για να παράγει την μέγιστη δυνατή άντωση δίνοτας έτσι εξαιρετικά χαμηλή stalling speed, μόλις 60 knots. Οι επιφάνειες ελέγχου ήταν πραγματικά τεράστιες αλλά έδιναν απόλυτο έλεγχο στις μικρές ταχύτητες και φυσικά απίστευτη ευελιξία. Οι πιλότοι ήταν ενθουσιασμένοι με το ανασυρόμενο σύστημα προσγείωσης που τους έδινε ένα μοντέρνο μονοπλάνο με ευελιξία διπλάνου. Η μεγάλη ευελιξία στις χαμηλές ταχύτητες, η χαμήλή stalling speed και η πολύ καλή πτητική συμπεριφορά βοηθούσαν στις επιχειρήσεις από τα αεροπλανοφόρα.
Με τα πρώτα Α6Μ να βγαίνουν και να ελέγχονται έλαβε χώρα η σύγκρουση στο Khalkhin Gol. Εκεί οι ιάπωνες πιλότοι ανακάλυψαν οτι τα ρωσσικά Ι-16 ήταν σαν άρματα μάχης μπροστά τα Α5Μ και ότι τα απολύτως αθωράκιστα αεροπλάνα τους είχαν την τάση να γίνονται πυροτέχνημα με λίγες βολές ενώ τα ρωσσικά δεχόντουσαν ολόκληρες ριπές χωρίς εμφανείς επιπτώσεις στη μαχητική τους ικανότητα. Οταν όμως σε λίγους μήνες η σύγκρουση τέλειωσε με συντριβή των ιαπώνων, η διάθεση να ξεχαστεί το όλο περιστατικό έσπρωξε στη λήθη και τις σχετικές αναφορές. Ετσι τα Α6Μ2 μπήκαν σε υπηρεσία και με την έναρξη του πολέμου σάρωσαν τα πάντα μπροστά τους δημιουργώντας ένα μύθο και σπέρνωντας τον τρόμο πρωτού καν εμφανιστούν πάνω από τα πεδία των μαχών.
Η τεράστια αρχική επιτυχία τους οφειλόταν σε δύο παράγοντες. Πρώτον οι ιάπωνες πιλότοι είχαν εξαιρετικής ποιότητας εκπαίδευση και ήταν αποτέλεσμα μία σκληρής επιλεκτικής διαδικασίας χάρη στην οποία ένα πολύ μικρό ποσοστό πιλότων αποφοιτούσε τελικά από τις σχετικές σχολές. Επίσης είχαν αποκτήσει στην Κίνα μεγάλη πολεμική εμπειρία, κάτι που έλειπε εντελώς από τους πιλότους των συμμάχων. Δεύτερον, οι τακτικές αερομαχίας των συμμάχων βασιζόντουσαν στις τακτικές του Α ΠΠ όπου με ελιγμούς έπρεπε να βρεθεί ο επιτηθέμενος στην ουρά του αμυνόμενου και να τον καταρρίψει. Αυτό απαιτούσε ευελιξία και για να έχουν ευελιξία η ταχύτητα πτήσης έπρεπε να παραμείνει χαμηλή και στις χαμηλές ταχύτητες το Α6Μ2 ήταν κυριολεκτικά άπιαστο. Οι ήττες αυτές έκαναν του συμμάχους να επανεξετάσουν τις τακτικές τους.
Ηδη από το 1940 ο Claire Chennault είχε στείλει απο την Κίνα στο επιτελείο της USAF ένα έγγραφο που περιέγραφε τις δυνατότητες του Α6Μ και τακτικές για την αντιμετώπισή του. Οι τακτικές βασιζόντουσαν στο ότι όσο αυξανόταν η ταχύτητα πτήσης οι επιδόσεις σε ευελιξία του Α6Μ μειονώντουσαν δραματικά λόγω των τεράστιων επιφανειών ελέγχου. Ετσι ενώ στα 120mph το Α6Μ έκανε ένα πλήρες roll σχεδόν ακαριαία, στα 160 mph ο ρυθμός στροφής έπεφτε στο μετριότατο 56 μοίρες/sec. Αντιθέτως τα συμμαχικά καταδιωκτικά αύξαναν την ευελιξία τους με την αύξηση της ταχύτητας λόγω διαφορετικού πτερυγικού φόρτου και επίσης λόγω μεγαλύτερου βάρους σε βύθιση ξεπερνούσαν το παναλαφρο Α6Μ κατά τουλάχιστον 60mph. Η τακτική λοιπόν ήταν διατήρηση του ύψους, διατήρηση υψηλης ταχύτητας, επίθεση σε βύθιση και αποφόρτιση με ταχεία άνοδο για επανάλειψη της επίθεσης. Ποτέ δεν έπρεπε ο επιτηθέμενος να προσπαθήσει νε κερδίσει προπορεία στρίβοντας μαζύ με το Α6Μ γιατί πολύ γρήγορα θα κατέληγε με τον ιάπωνα στην ουρά του. Σε περίπτωση που δεχόταν επίθεση από A6M η τακτική αποφυγής ήταν η σχεδόν κάθετη πτώση.
Δυστυχώς για τους ιάπωνες σε αυτή την τακτική, αλλά και σε άλλες που επινοήθηκαν όπως το περίφημο Thatch wave, δεν υπήρχε άμυνα για το Α6Μ. Οταν οι τακτικές αυτές έγιναν ευρέως αποδεκτές η μεγάλη σφαγή των Α6Μ άρχισε, ήδη από τα μέσα του 1942. Τα αθωράκιστα Α6Μ έπεφταν κατά δεκάδες και με την είσοδο από τις αρχές του 1943 των νεώτερων συμμαχικών τύπων όπως τα F6F, F4U και P-38 οι ιάπωνες δεν είχαν καμμία ελπίδα στο να διατηρήησουν την αεροπορική υπεροχή που τόσο εντυπωσιακά και γρήγορα είχαν κερδίσει. Μεγάλη εντύπωση προκαλεί το αντίκτυπο που είχε στους ιάπωνες πιλότους η στοιβαρότηα κατασκευής των αμερικανικών αεροσκαφών όπως πολύ γλαφυρά περιγράφει ο Saburo Sakai στο βιβλίο του Samurai, όπου διηγείτε τη μάχη με ένα F4F πάνω από την Guadalkanal:
I had full confidence in my ability to destroy the Grumman and decided to finish off the enemy fighter with only my 7.7mm machine guns. I turned the 20mm. cannon switch to the 'off' position, and closed in. For some strange reason, even after I had poured about five or six hundred rounds of ammunition directly into the Grumman, the airplane did not fall, but kept on flying. I thought this very odd - it had never happened before - and closed the distance between the two airplanes until I could almost reach out and touch the Grumman. To my surprise, the Grumman's rudder and tail were torn to shreds, looking like an old torn piece of rag. With his plane in such condition, no wonder the pilot was unable to continue fighting! A Zero which had taken that many bullets would have been a ball of fire by now.Πολλές προσπάθειες έγιναν από τους ιάπωνες για βελτίωση του Α6Μ αλλά ο ελαφρύς σκελετός δεν μπορούσε να αντέξει ισχυρότερες μηχανές και η ενίσχυση του σκελετού επέφερε αύξηση του βάρους με αποτέλεσμα το μοναδικό πλεονέκτημα του Α6Μ, η μεγάλη ευελιξία του, να χαθεί και αυτό. Το Α6Μ5 διέθετε ισχυρότερο κινητήρα, κάποια θωράκιση για τον πιλότο και εξαγωγές καυσαερίων διατεταγμένες έτσι ώστε να προσθέτουν ώση κατά την πτήση. Παρά τις βελτιώσεις παρέμεινε κατώτερο των αντιπάλων του και οι απώλειές του ήταν καταστροφικές, ειδικά όταν η πρώτη ομάδα των εξαιρετικά εκπαιδευμένων πιλότων χάθηκε στη μάχη χωρίς να αντικατασταθεί ποτέ.
Ενα από τα εκατοντάδες Α6Μ που χάθηκαν στα νησιά του Σολωμόντα το 1943, συγκεκριμένα στη Munda.
Αποτελεί ειρωνία οτι η Nakajima η οποία απέρριψε τις αρχικές προδιαγραφές για το Α6Μ ως μη υλοποιήσιμες, τελικά μπήκε στο παιχνίδι των πανάλαφρων και υπερευέλικτων καταδιωκτικών και κατασκεύασε το Ki-43, το οποίο ήταν ακόμα πιο ελαφρύ από το Α6Μ, ακόμα πιο ευέλικτο
και φυσικά ακόμα πιο ευαίσθητο στα κάθε είδους πλήγματα. Αξίζει να σημειωθεί οτι για να κερδίσει βάρος η Nakajima όπλισε το Ki-43 με μόνο 2 πολυβόλα των 7.7mm, οπλισμό ίδιο με αυτόν που έφερε το Sopwith Camel του 1917
Πάμε τώρα στο μοντέλο. Είναι το πολύ καλό Α6Μ2c model 52c Hei της Academy κατασκευασμένο στα τέλη του 2001. H εφαρμογή ήταν άψογη και λαμβανομένης υπ' όψη της λεπτομέρειας στο cockpit μπορώ να πω οτι είναι το καλύτερο Zero στην 1/72. Το chipping έγινε με πινελάκι και Humbrol 56 aluminium ενώ τα βασικά χρώματα είναι τα XF-11 και XF-12 της Tamiya. Η απειρία φαίνεται στο λάθος χρώμα του εσωτερικού και των φωλεών για τα σκέλη προσγείωσης, στις λάθος ζώνες, στο silvering γύρω από τα hinomaru και γενικά όπου και να το δεις όλο και κάτι θέλει συμμάζεμα. Παραδόξως σίγουρα σε κάποιους άρεσε στην έκθεση του 2002 γιατί πήρε έπαινο
Από τότε έχει περίοπτη θέση στη βιτρίνα παρά τα λάθη του.
Αντε, γνώμες όπως πάντα χωρίς φόβο και με πάθος!
