Το αεροσκάφος:
To Short Stirling ήταν το μοναδικό αεροσκάφος της RAF κατά τον 2ο ΠΠ το οποίο σχεδιάστηκε εξ αρχής με 4 κινητήρες, ήταν το πρώτο 4κινητήριο βομβαρδιστικό της RAF που μπήκε σε υπηρεσία, κατά την εισαγωγή του σε υπηρεσία μπορούσε να μεταφέρει πολύ μεγαλύτερο φορτίο από τα υπόλοιπα βομβαρδιστικά, ήταν το αεροσκάφος με το οποίο ξεκίνησαν τη δράση τους τα σμήνη της PFF (Path Finder Force) και πολέμησε μέχρι το τέλος του πολέμου σαν βομβαρδιστικό, αεροπλάνο ηλεκτρονικού πολέμου, μεταφορικό και αεροπλάνο ρυμούλκησης ανεμοπλάνων. Σε μια περίοδο 6 ετών 2382 κατασκευάστηκαν και σαν βομβαρδιστικά εξόπλισαν 11 σμήνη και εκτέλεσαν 18440 πολεμικές εξόδους. Παρ' όλα αυτά το Stirling έμεινε στην ιστορία σαν "απογοήτευση" και έκτοτε αναφέρετε στη σκιά των δύο συμπολεμιστών του, του Halifax και του Lancaster.
Το Stirling ξεκίνησε τη ζωή του σαν ένα σχέδιο για να καλυφθεί η Specification B.12/36 του 1936. Μέχρι εκείνη τη στιγμή η RAF πίστευε ότι μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες της με δικινητήρια βομβαρδιστικά, οι αναφορές όμως για την άνευ προηγουμένου επέκταση της δύναμης της Luftwaffe την έκαναν να αναθεωρήσει τις απόψεις της. Έτσι η Specification B.12/36 περιέγραφε ένα υψηλής ταχύτητας, μεγάλης ακτίνας δράσης τετρακινητήριο στρατηγικό βομβαρδιστικό το οποίο θα έπρεπε να σχεδιαστεί και να μπει σε παραγωγής σε μικρό χρόνο. Τα μεγαλύτερα όπλα τα οποία θα έπρεπε να μεταφέρει ήταν η 2000 lb διατρητική βόμβα ή η 500 lb βόμβα γενικής χρήσης, το κανονικό βάρος απογείωσης έπρεπε να είναι 48000 lb. Οι εταιρείες Short Brothers, Supermarine Aviation Works και Sir W. G. Armstrong Whitworth Aircraft κατέθεσαν σχέδια και τελικά επελέγησαν οι Short Brothers και Supermarine Aviation Works για την κατασκευή πρωτοτύπων. Το πρωτότυπο της Supermarine Aviation Works καταστράφηκε σε βομβαρδισμό και έτσι μόνο η Short Brothers συνέχισε την εξέλιξη.
Η πρόταση της Short Brothers αφορούσε ένα αεροσκάφος με πτέρυγα ανάλογη με αυτή του επιτυχημένου Sunderland και εκπέτασμα 112 ft για καλές επιδόσεις σε μεγάλα ύψη. Στο σημείο αυτό το Υπουργείο Αεροπορίας επενέβη απαιτώντας μέγιστο άνοιγμα πτερύγων τα 100 ft με σκοπό το νέο βομβαρδιστικό να μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ήδη υπάρχοντα υπόστεγα. Έτσι οι πτέρυγες έγιναν πιο κοντές και πιο πλατιές και παρά το ότι η ευελιξία ήταν εντυπωσιακή για ένα τόσο μεγάλο αεροσκάφος, η επιχειρησιακή οροφή κυριολεκτικά πήρε τον κατήφορο . Αυτό σε συνδυασμό με την απαίτηση μεταφοράς βομβών μέγιστου βάρους 500 lb και μόνο, προίκισαν το αεροσκάφος με δύο σημαντικότατα προβλήματα από τη γέννησή του και μάλιστα με ευθύνη του Υπουργείου Αεροπορίας. Έτσι ένα Stirling με πολεμικό φορτίο δε μπορούσε να ξεπεράσει τα 12000 ft, με αποτέλεσμα να είναι υποχρεωμένο να πετάξει την αποστολή του εντός ακτίνας δράσης του συνόλου σχεδόν των αντιαεροπορικών όπλων του αντιπάλου.
Το Stirling παραγγέλθηκε με την 672299/37 παραγγελία με το αεροσκάφος να υπάρχει μόνο στο σχεδιαστήριο. Ένα ξύλινο πλήρως λειτουργικό ομοίωμα σε κλίμακα ½ κατασκευάστηκε για να αποδειχθεί η βιωσιμότητα της σχεδίασης ενώ παράλληλα ξεκίνησε και η κατασκευή των χώρων παραγωγής (!) Δυστυχώς από τους πτητικούς ελέγχους του ομοιώματος κρίθηκε απαραίτητο να αυξηθεί η γωνία προσβολής των πτερύγων κατά 3 μοίρες για βελτίωση της πτητικής συμπεριφοράς κατά την απογείωση, αλλά η κατασκευή των χώρων παραγωγής και των εργαλειομηχανών είχε τόσο προχωρήσει που κάτι τέτοιο κρίθηκε ανεφάρμοστο. Έτσι η Short Brothers αναγκάστηκε να επιμηκύνει αρκετά τα σκέλη προσγείωσης αυξάνοντας το ύψος του ρύγχους του αεροπλάνου και εισάγοντας ένα ακόμη πρόβλημα στη σχεδίαση. Το πρώτο πρωτότυπο (L7600) σηκώθηκε στον αέρα στις 14 Μαΐου 1939 για μία απροβλημάτιστη πτήση 20 λεπτών. Στην προσγείωση όμως το υψηλό σύστημα προσγείωσης κατέρρευσε με αποτέλεσμα την καταστροφή του πρωτοτύπου ευτυχώς χωρίς απώλειες. Αλλαγές και ενισχύσεις κρίθηκαν απαραίτητες με αποτέλεσμα καθυστερήσεις στην τελική παραγωγή. Έτσι το πρώτο αεροσκάφος παραγωγής (Ν3635) πέταξε στις 7 Μαΐου 1941 και το πρώτο σμήνος που εξοπλίστηκε ήταν το Νο 7 τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Η πρώτη επιχειρησιακή έξοδος έγινε στις 10 Φεβρουαρίου 1941 όταν 3 Stirling με διοικητή τον Squadron Leader Griffith-Jones έπληξαν με απόλυτη επιτυχία εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων στο Rotterdam.
Μέχρι τα μέσα του 1943 τα Stirling έδρασαν σα βομβαρδιστικά και από τότε που η διαθεσιμότητα των Halifax και Lancaster αυξήθηκε, χρησιμοποιήθηκαν σαν μεταφορικά, μεταφοράς αλεξιπτωτιστών, ρυμούλκησης ανεμοπλάνων και ηλεκτρονικών αντιμέτρων με το 100 Group. Ιδιαίτερα σαν ρυμουλκά ανεμοπλάνων μπορούσαν να ρυμουλκήσουν ένα από τα τεράστια Hamilcar ή μέχρι και 5 Horsa (!) και έπαιξαν σημαντικό κατά την απόβαση της Νορμανδίας, την επιχείρηση Market Garden και τη διάβαση του Ρήνου. Με το τέλος του πολέμου υπηρέτησαν μέχρι τα τέλη του 1946 στην Transport Command όπου και αντικαταστάθηκαν από τα Avro York. Προσπάθειες πώλησης μίας πολιτικής έκδοσης 30 επιβατών δεν απέδωσαν.
Παρά τα προβλήματά του το Stirling αποτέλεσε ένα αξιόπιστο αεροσκάφος και αποτέλεσε μία πρώτης τάξης δοκιμή για τους τύπους που ακολούθησαν. Κανένα από τα Halifax και Lancaster δεν είχαν τα προβλήματα του Stirling χάρη στην εμπειρία που αποκτήθηκε.
Το κιτ:
Κατ' αρχήν να ζητήσω συγγνώμη αλλά δε διαθέτω ψηφιακή κάμερα για να παραθέσω φωτογραφίες των κομματιών. Έχω σκανάρει τις οδηγίες και όποια άλλη πληροφορία βρήκα ενδιαφέρουσα. Επίσης δεν μπόρεσα να σκανάρω το box art γιατί το κουτί είναι διαστάσεων 45cm X 25cm και στο απλό Α4 scanner μου δε χώραγε με τί-πο-τα!
Το κιτ του Stirling της Airfix πρέπει να υπάρχει εκεί έξω από τότε που οι τυραννόσαυροι έτρεχαν χαρωπά στα λιβάδια, δηλαδή κάπου στα μέσα της δεκαετίας του '60. Αποτελείτε από 274 κομμάτια σε ανοικτό γκρι πλαστικό με υπερυψωμένη γράμμωση και εκατομμύριο μικρά περτσίνια τα οποία δείχνουν on scale σε αντίθεση με τις μπάλες του τένις άλλων μοντέλων της ίδιας εταιρείας. Τα κομμάτια ήταν ελεύθερα μέσα στο κουτί με αποτέλεσμα πολλά να έχουν φύγει από τα πλαίσιά τους και τα διαφανή τμήματα να έχουν αποκτήσει γρατζουνιές. Στα υπόλοιπα κομμάτια υπήρχαν από 2 sink marks στην πάνω επιφάνεια κάθε πτέρυγας και σε όλα τα carburetor air intakes και τα oil coolers για την έκδοση Mk III. Άλλα sink marks και ejector pin marks σε εμφανή σημεία δε μπόρεσα να βρω.
Για το cockpit δίνονται χειριστήρια, πίνακας οργάνων, δύο θέσεις για τους πιλότους και δύο φιγούρες. Τα όργανα είναι τυπωμένα στις οδηγίες και πρέπει να κοπούν και να κολληθούν στο μοντέλο (αθάνατα sixties!). Επίσης δίνετε θέση και πάγκος εργασίας για τον ασυρματιστή και κάτι σα πάγκος για τον βομβαρδιστή. Αν κάποιος έχει όρεξη υπάρχουν μεγάλα περιθώρια για scratch build. Στους πυργίσκους δίνετε ένα κομμάτι (από τη μέση και πάνω) από τον πολυβολητή ο οποίος κρατά κάτι σα ρόδα αυτοκινήτου στην οποία προσαρμόζονται τα πολυβόλα. Μπορεί το 1970 να ήταν αποδεκτό αλλά σήμερα μάλλον πρέπει να αντικατασταθεί με κάτι άλλο. Αν θελήσετε να ξεκινήσετε αλλαγές παραθέτω τους τύπους των πυργίσκων και προτείνω το βιβλίο British Aircraft Armament, Volume 1, RAF gun turrets from 1914 to the present day, R. Wallace Clark, Patrick Stephens Limited, ISBN 1-85260-223-6. Για το εσωτερικό δεν προτείνετε κάποιο χρώμα, προσωπικά χρησιμοποιώ το Humbrol 120 το οποίο οπτικά ταιριάζει πολύ με το british interior green.
Σε μία πρόχειρη εφαρμογή η άτρακτος και οι πτέρυγες δείχνουν καλή εφαρμογή και θα απαιτηθεί λίγος στόκος, μάλλον σε υγρή μορφή, για τις πτέρυγες. Αν δει κάποιος την άτρακτο και τα φτερά μαζί είναι φανερό το μικρό εκπέτασμα των πτερύγων και η όλη αναλογία θυμίζει ακροβατικό αεροπλάνο και όχι βομβαρδιστικό! Όλες οι επιφάνειες ελέγχου είναι κινούμενες με βάση τη μόδα της εποχής. Το σύστημα προσγείωσης δίνετε με καλή λεπτομέρεια αλλά όπως και το πραγματικό είναι εύθραυστο και απαιτεί προσοχή στο χειρισμό. Η λεπτομέρεια στις φωλιές των σκελών προσγείωσης είναι απλά ανύπαρκτη. Οι αποθήκες βομβών, και η κύρια και στις πτέρυγες, μπορούν να κολληθούν με τις θυρίδες ανοικτές αλλά η εσωτερική λεπτομέρεια είναι ελάχιστη. Οι κινητήρες είναι απλές αναπαραστάσεις αστεροειδών μηχανών όπου ακόμα και τα πτερύγια ψύξης των κυλίνδρων απουσιάζουν. Υπάρχει η δυνατότητα κατασκευής της έκδοσης Mk I ή της Mk III. Αν αποφασίσετε να κάνετε το Mk III, πέραν από τις αλλαγές που υπάρχουν στο σχέδιο πρέπει να κλείσετε και τα oil cooler intakes στα χείλη προσβολής των πτερύγων (παραθέτω σχετικό σχήμα). Επίσης θα πρέπει να λάβετε υπ' όψη σας ότι η Mk III είχε 3 παράθυρα στο πίσω μέρος της ατράκτου αντί για τα 5 της MK I, κάτι που δεν αναφέρετε στις οδηγίες.
Τα διαφανή κομμάτια είναι ανέλπιδα λεπτά χωρίς παραμόρφωση, κάτι που κάνει την πρόσθεση λεπτομέρειας στο cockpit και στους πυργίσκους ακόμα πιο επιτακτική.
Σα μπόνους μαζί με το μοντέλο δίνετε και ένας τράκτορας με 4 τρέιλερ μεταφοράς βομβών και 16 βόμβες. Έτσι για να μη νομίζετε ότι τη μόδα την ξεκίνησε η Academy! Ο τράκτορας και τα τρέιλερ είναι αποδεκτά έως καλά σε λεπτομέρεια, οι βόμβες όμως θέλουν δουλειά για να δείξουν σωστές ή αντικατάσταση.
Τα σήματα είναι για δύο αεροσκάφη, ένα Stirling B.I του 7th Squadron που επιχειρούσε από το Leeming με το 3rd Group και ένα Stirling B.III που επιχειρούσε από το North Creake. Τα σήματα δείχνουν τυπωμένα σωστά αν και το κίτρινο των roundels μοιάζει ελάχιστα off center (ή είναι οι 42 ετών ματάρες μου; ). Γενικά με τα σήματα της Airfix, αν είναι τυπωμένα σωστά, δεν είχα ποτέ προβλήματα silvering και είχαν πολύ καλή εφαρμογή με λίγο βελτιωτικό της Gunze. Σα χρωματισμός προτείνονται τα 29, 30 και 33 της Humbrol για τα Dark Earth, Dark Green και Black αντίστοιχα. Καλό θα ήταν να αντικαταστήσετε το 30 με το 116.
Από aftermarket δεν υπάρχουν πολλά, τα μόνα που μπόρεσα να βρω είναι:
Magna Models, Kit No 8472, μετατροπή σε ρητίνη για την κατασκευή ενός Stirling Mk V. Περιέχονται και σήματα για 3 αεροσκάφη.
Falcon, Set no. 17, vacformed καλύπτρες.
Xtradecal, Χ055-72, σήματα για το Stirling B.1 (2) R9358 BU-A 214 Squadron Yellow Saint design RAF Chedburgh 1943.
Engine and Things, 72102, Bristol Hercules 14 cyl. sleeve valve engines.
